Pracujesz z chemią? Dowiedz się jakie obowiązki ma wobec Ciebie pracodawca

Na wielu stanowiskach pracy jako jeden z czynników zagrożenia identyfikuje się czynnik chemiczny. Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek oceniania ryzyka zawodowego na stanowisku pracy. W wielu sytuacjach w dokumentacji oceny ryzyka zawodowego zamieszczane są ogólnie zidentyfikowane substancje chemiczne, np. smary, płyny eksploatacyjne, środki czyszczące. Tak zidentyfikowane czynniki chemiczne poddaje się ocenie ryzyka zawodowego. Czy powszechnie znana ocena ryzyka zawodowego na danym stanowisku pracy, jest dokumentem zadawalającym, gdy w procesie pracy, pracownik ma kontakt z tzw. chemią? Otóż nie. Na pracodawcy spoczywa też obowiązek oceniania podmiotu jakim jest ryzyko zawodowe stwarzane przez czynnik chemiczny.

Zasadnicze pojęcia i podstawy prawne

Szablonowo, zacznijmy od objaśnienia kluczowych pojęć… Składnikiem chemicznym, określa się ,każdy pierwiastek lub związek chemiczny, w postaci indywidualnej lub w mieszaninie, w stanie, w jakim jest wytwarzany, stosowany lub uwalniany w środowisku pracy, w tym w trakcie usuwania go w postaci odpadów, w trakcie każdej pracy, niezależnie od faktu, czy jest lub nie jest wytwarzany celowo albo jest albo nie jest wprowadzany do obrotu” (Dz. Dz.U. 2005 nr 11 poz. 86). Następnym istotnym terminem jest ocena ryzyka zawodowego, którą definiujemy, jako proces identyfikowania zagrożeń na stanowisku pracy. Obowiązek identyfikowania zagrożeń, a również ich dokumentowanie, zapoznawanie i informowanie wszystkich interesariuszy procesu pracy o czynnika mogących posiadać negatywny wpływ na zdrowie i życie, nakłada na pracodawcę art. 226 Kodeksu pracy. Ryzyko zawodowe stwarzane przez czynnik chemiczny określać będziemy prawdopodobieństwo (możliwość) wystąpienia potencjalnej szkody zdrowotnej w ustaleniach stosowania czynnika chemicznego lub narażenia na czynnik chemiczny w miejscu pracy.

Większość pracodawców uważa, że sporządzając ocenę ryzyka zawodowego dla danego stanowiska pracy, spełnia zasadnicze wymagania z zakresu prawa pracy. Mianowicie, jeżeli już pracodawca zidentyfikuje w środowisku pracy, działanie czynnika chemicznego stwarzającego zagrożenie zobowiązany jest do dokonania i udokumentowania oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik chemiczny. Wymóg ten nakłada na pracodawcę Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r., w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscy pracy czynników chemicznych- a dokładnie §2., tego rozporządzenia. Istotnym zagadnieniem jest to, że oceniając ryzyko zawodowe stwarzane poprzez czynnik chemiczny należy uwzględniać wszelkie czynniki występujące przy wykonywanych pracach. Nie ma znaczenia czy jest to preparat myjący stylu mydło, czy np. pestycydy.

 

Ryzyko zawodowe stwarzane poprzez czynnik chemiczny – treść i forma oceny

Wspomniane powyżej rozporządzenie określa gruntownie, jaka tekst musi być zawarta w ocenie ryzyka stwarzanego przez czynnik chemiczny. Obowiązkowo dokumentacja musi zawierać:

  • niebezpieczne właściwości czynnika chemicznego;
  • zagrożenia składnikiem chemicznym (informacje otrzymane od dostawcy) , a dodatkowo zalecenia bezpiecznego stosowania czynnika;
  • ekspozycję na zagrożenie;
  • rodzaj i poziom narażenia;
  • określenie wartości najwyższych dopuszczalnych stężeń oraz wartości dopuszczalnych stężeń w materiale biologicznym (jeśli określone);
  • efekty działań zapobiegawczych;
  • wyniki stanu zdrowia pracowników (jeśli wykonano badania);
  • warunki pracy przy użytkowaniu czynnika chemicznego, z uwzględnieniem ilości tych czynników.

Oczywiście w dokumentacji, prócz powyższych informacji musi zawierać się ocena ryzyka, czyli określenie poziomu ryzyka zawodowego dla danego czynnika chemicznego. Dokumenty oceny ryzyka chemicznego, tak samo jak ocena ryzyka zawodowego należy sporządzać w formie papierowej.

W trakcie sporządzania oceny ryzyka dla czynnika chemicznego, należy zapamiętać jedną zasadę. Dokument nie może wykluczać informacji zawartych w ocenie ryzyka zawodowego dla danego stanowiska. Podsumowując – ryzyko zawodowe stwarzane przez czynnik chemiczny powinno być traktowane jako nieodłączna część oceny ryzyka zawodowego.

Metody oceny ryzyka zawodowego stwarzanego poprzez czynnik chemiczny

Wiemy już co będziemy nazywać składnikiem chemicznym. Znamy również obowiązki pracodawcy, który w procesie używa albo naraża pracowników na działanie czynnika chemicznego.

Dalszym zagadnieniem są metody oceny zagrożenia chemicznego. I tutaj ustawodawca daje nam tzw. ,pole manewru”, ponieważ w żadnym akcie prawnym nie mamy wspominane jaką metodą trzeba dokonywać oceny. Podstawową wytyczną jest sporządzenie dokumentu tak, aby był on czytelny i zrozumiały dla stron zainteresowanych.

Oceniając ryzyko stwarzane poprzez czynnik chemiczny możemy zdecydować się na ocenę możliwością ilościową , a oprócz tego jakościową. Możemy zastosować znane metody tj.: Risk Score, FMEA, sposób trójstopniową, sposób PN-N 18002. Można też zdecydować się na ocenianie ryzyka stwarzanego poprzez czynnik chemiczny, oceniając narażenie dermalne , a oprócz tego inhalacyjne. Narażenie dermalne odnosi się do szkodliwości jaką konkretny czynnik chemiczny ma możliwość mieć na skórę (przez dotyk i wchłanianie). Natomiast narażenie inhalacyjne odnoszą się do szkodliwości czynnika chemicznego na nasz układ oddechowy (wdychanie). Możemy też korzystać z dostępnych modeli szacowania ryzyka, jednakże występują one w większości sytuacji tylko w formie online – w wersji anglojęzycznej. Czynnik chemiczny może przedostać się do naszego organizmu także drogą pokarmową. Należy natomiast zwrócić uwagę, że przedostanie się czynnika do układu pokarmowego, w dużej liczbie przypadków wynika z nieprzestrzegania przepisów bhp poprzez pracownika czy podstawowych zadań lub swobodnego dostępu do chemii dla ludzi nieupoważnionych do kontaktu z składnikiem.

Aby sporządzić ocenę ryzyka zawodowego dla czynnika chemicznego powinno się zebrać niezbędne dane. Część informacji można odnaleźć w kartach charakterystyk czynników chemicznych. Jednak w trakcie sporządzania oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik chemiczny, powinno się również korzystać z treści zebranych w trakcie wywiadu z uczestnikami procesu, w którym użyty jest czynnik, jak również na bazie danych o stanowisku pracy, rejestru rezultatów pomiarów czynników chemicznych w środowisku pracy… ważną rolę w sporządzaniu oceny ryzyka zawodowego dla substancji chemicznych będzie odgrywała, rola lekarza medycyny pracy.

Poprzez kogo może być sporządzone ryzyko zawodowe stwarzane przez czynnik chemiczny?

W tym temacie też prawodawca nie określa dokładnego stanowiska. Zapisy mówią, że ,pracodawca jest obowiązany (…) do dokonania i udokumentowania oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik chemiczny”.  Czy oceny będzie dokonywał sam pracodawca, czy zadania te zleci osobom posiadającym niezbędną wiedzę teoretyczną, jak i praktyczną z zakresu oceny ryzyka oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik chemiczny – decyzja ta należy do pracodawcy.

Czy ocena ryzyka zawodowego stwarzanego poprzez czynnik chemiczny powinna być aktualizowana?

Odpowiedz brzmi: TAK! Ocena ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik chemiczny, jak wiadomo jest procesem. Ważną cechą procesu jest zachowanie jego ciągłości. Co znaczy, że wykonanie oceny ryzyka raz, nie zwalania pracodawcy z obowiązku monitorowania zagrożeń w środowisku pracy. Ocena ryzyka zawodowego stwarzanego poprzez czynnik chemiczny powinna być ponownie opracowana o ile stwierdzono: konwersję w składzie czynnika chemicznego; edycję w procesie technologicznym, czy spostrzeżega się postęp edukacji medycznej dotyczącej oddziaływanie tego czynnika na zdrowie. Też lekarz prowadzący profilaktyczną opiekę zdrowotną pracownika, ma możliwość zlecić wykonanie ponownej oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik chemiczny (Dz. Dz.U. 2005 nr 11 poz. 86).

Kompendium

  • W przypadku identyfikacji w środowisku pracy występowania czynnika chemicznego stwarzającego zagrożenie dla uczestników procesu pracy, należy dokonać oceny ryzyka zawodowego stwarzanego poprzez czynnik chemiczny.
  • Obowiązek ten należy po stronie pracodawcy.
  • Jeżeli pracodawca nie posiada odpowiedniej edukacji z zakresu oceny ryzyka zawodowego stwarzanego poprzez czynnik chemiczny, zadanie te może powierzyć osobom posiadającym niezbędną wiedzę praktyczną i teoretyczną z tego zakresu.
  • Każdy pracownik , a oprócz tego pozostałe strony zainteresowane, uczestniczące w procesie powinny być poinformowane o poziomie ryzyka stwarzanego przez dany czynnik chemiczny.
  • Dokument ten powinno się sporządzić głównie w sposób, czytelny i zrozumiały dla odbiorców, w formie papierowej.

 

 

Leave a Reply